Şu anda olan

Bu derste ne çalışacaksınız

• Son ünlüye göre iyor, ıyor, uyor ya da üyor seç.
• t sesini d yap, gidiyorum içinde, ve gövde sonundaki ünlüyü düşür.
• Olumsuzu o yumuşama olmadan kur.

Anlatım

Ek

Şu anda olan -iyor, -ıyor, -uyor ya da -üyor kullanır. yor öncesindeki ünlü gövdenin son ünlüsünü izler. gelmek içinde e vardır, bu yüzden “geliyorum” geliyorum olur. Kalın düz bir ünlü -ıyor verir: bakıyorum, “bakıyorum”. k, bak- içinde kalır. Yuvarlak ünlüler -uyor ve -üyor verir: okuyorum, “okuyorum” ve görüyorum, “görüyorum”. yor sonrasında “ben” -um olur, çünkü o hecede o vardır.

İki değişim

İki değişimi kaçırmak kolaydır. gitmek t ile biter ve -iyor ünlüyle başlar, bu yüzden t d olur: gidiyorum, “gidiyorum”. t sesini tutmak yanlış yazımdır. Ünlüyle biten bir gövde o ünlüyü düşürür; düşen ünlü yine uyumu seçer. yemek e düşürür ve yiyorum olur, “yiyorum”. istemek de e düşürür: istiyorum, “istiyorum”. İkisi de i korur.

Olumsuz

Olumsuz -me ya da -ma sokar, -yor öncesine, ve o ünlü düşer. İnce bir gövde -me alır: gelmiyorum, “gelmiyorum”. Kalın bir gövde -ma alır: bakmıyorum, “bakmıyorum”. Olumsuz ünsüzle başlar, bu yüzden gitmek içindeki yumuşamayı engeller. “Gitmiyorum” gitmiyorum olur, t ile. Soru parçacığı yor izler, bu yüzden mu olur: Geliyor musun?, “Geliyor musun?”

Örnekler

1. Geliyorum.Geliyorum.
2. Gidiyorum.Gidiyorum.
3. Yiyorum.Yiyorum.
4. İstiyorum.İstiyorum.
5. Gelmiyorum.Gelmiyorum.

Sık yapılan hatalar

• demek yemek fiilini izler. “Diyorum” diyorum olur.
• gidiyorum biçimini olumluya sakla. Olumsuz gitmiyorum olur.